Chuyên mục
Khám phá nội dung theo từng chủ đề
Nguyên tắc pháp lý là gì, dùng vào việc gì
Nhập môn theo hướng thực dụng: nguyên tắc khác quy tắc cụ thể ở đâu, các nguyên tắc cơ bản ghi ở đầu Bộ luật Dân sự 2015 và các luật lớn, nguyên tắc dùng để làm gì (giải thích điều luật mập mờ, đánh giá một thoả thuận, lập luận khi tranh chấp, viết nội quy – quy chế cho đúng tinh thần), nguyên tắc hiến định về quyền con người, quyền công dân, vì sao toà hay viện dẫn nguyên tắc trong bản án (nguyên lý), bản đồ các nguyên tắc của site và đọc tiếp ở đâu.
10 bài viếtLuật không quy định thì dựa vào đâu
Khi không có điều luật trực tiếp: tập quán (điều kiện được áp dụng, ví dụ giả định về tập quán thôn xóm, ngành nghề), áp dụng tương tự pháp luật, áp dụng nguyên tắc cơ bản, án lệ, lẽ công bằng — thứ tự theo Bộ luật Dân sự 2015 (nguyên lý); toà không được từ chối giải quyết vụ việc dân sự vì chưa có điều luật áp dụng (nguyên lý); vì sao hình sự KHÔNG được áp dụng tương tự; hợp đồng không quy định thì bù bằng gì (luật, tập quán, cách hiểu thông thường); thói quen giữa hai bên đã làm ăn lâu.
10 bài viếtThiện chí, trung thực và không lạm dụng quyền
Nguyên tắc thiện chí, trung thực khi xác lập, thực hiện, chấm dứt giao dịch: nghĩa vụ cung cấp thông tin trước khi ký, không giấu khuyết tật, đàm phán rồi bỏ ngang, hợp tác khi thực hiện hợp đồng, im lặng có phải là gian dối; không lạm dụng quyền dân sự gây thiệt hại cho người khác (ví dụ giả định: chặn lối đi, khởi kiện để quấy rối, dùng quyền chấm dứt đúng lúc đối phương bất lợi nhất); hệ quả khi vi phạm (vô hiệu do lừa dối – nhắc hieuluc, bồi thường, toà không bảo vệ quyền bị lạm dụng — nguyên lý).
10 bài viếtTự do thoả thuận và giới hạn của nó
Tự do, tự nguyện cam kết: được thoả thuận những gì luật không cấm, "hợp đồng là luật giữa các bên", giới hạn (điều cấm của luật, đạo đức xã hội, quyền của người thứ ba, lợi ích công cộng), thoả thuận trái luật lao động – người tiêu dùng bị vô hiệu phần nào, ký vì bị ép hoặc hoàn cảnh quá bất lợi, phạt vi phạm và bồi thường do các bên tự chọn (nguyên lý, không ghi mức trần khi chưa chắc), hoàn cảnh thay đổi cơ bản (nguyên lý), "đã ký thì phải chịu" đúng đến đâu.
10 bài viếtBình đẳng, nhân phẩm và đời tư
Mọi người bình đẳng trước pháp luật; không phân biệt đối xử theo giới, dân tộc, tôn giáo, khuyết tật, tình trạng hôn nhân trong tuyển dụng, thuê nhà, phục vụ khách (nguyên lý); quyền bất khả xâm phạm về thân thể, danh dự, nhân phẩm, uy tín; quyền đối với hình ảnh, bí mật đời tư, thư tín, dữ liệu cá nhân ở mức nguyên tắc (sự đồng ý, đúng mục đích); quyền có thể bị hạn chế chỉ theo luật và vì lý do chính đáng (nguyên lý hiến định).
10 bài viếtSuy đoán vô tội và quyền của người bị buộc tội
Người bị buộc tội được coi là không có tội cho đến khi bị chứng minh và có bản án kết tội có hiệu lực của toà: hệ quả trong đời sống (báo chí, mạng xã hội, công ty, hàng xóm gọi "tội phạm" quá sớm), trách nhiệm chứng minh thuộc cơ quan tiến hành tố tụng, nghi ngờ không được loại trừ thì kết luận theo hướng có lợi (nguyên lý), quyền bào chữa – nhờ người bào chữa, quyền trình bày, không bị buộc đưa ra lời khai chống lại chính mình ở mức nguyên tắc, suy đoán vô tội không có nghĩa là không phải hợp tác khi được triệu tập hợp pháp.
10 bài viếtXử lý vi phạm: tương xứng, đúng luật, một lần
Nguyên tắc khi Nhà nước xử lý người vi phạm: chỉ xử phạt khi có quy định (pháp chế), một hành vi chỉ bị xử phạt một lần, nhiều người cùng vi phạm thì mỗi người bị phạt, tình tiết giảm nhẹ – tăng nặng, tương xứng giữa mức xử lý và tính chất hành vi, người vi phạm có quyền giải trình, không áp dụng luật mới bất lợi cho hành vi đã xảy ra (nhắc hieuluc), kỷ luật lao động cũng theo các nguyên tắc tương tự (không xử lý hai lần, không phạt tiền thay kỷ luật — nguyên lý).
10 bài viếtLỗi, trách nhiệm và bồi thường
Ai gây thiệt hại thì bồi thường: có lỗi mới phải chịu và các trường hợp phải chịu dù không có lỗi (nguồn nguy hiểm cao độ, sản phẩm khuyết tật, súc vật — nguyên lý), bồi thường toàn bộ và kịp thời, giảm mức bồi thường khi lỗi vô ý và thiệt hại quá lớn so với khả năng kinh tế, bên bị thiệt hại cũng có lỗi, nghĩa vụ hạn chế thiệt hại của chính mình, cùng gây thiệt hại thì chia thế nào, trách nhiệm của người sử dụng lao động khi người làm gây thiệt hại khi làm việc (nguyên lý).
10 bài viếtBảo vệ bên yếu thế
Vì sao luật nghiêng về một bên: người tiêu dùng (hợp đồng theo mẫu, điều kiện giao dịch chung, điều khoản bất lợi bị vô hiệu, giải thích có lợi cho bên không soạn — nguyên lý), người lao động (thoả thuận kém hơn luật vô hiệu), trẻ em (lợi ích tốt nhất của trẻ em, ý kiến của con từ một độ tuổi — nguyên lý), người cao tuổi, người khuyết tật, người chưa thành niên trong giao dịch; doanh nghiệp nhỏ nên làm gì để hợp đồng mẫu của mình không bị coi là bất lợi.
10 bài viếtNgười dân được làm gì, cơ quan nhà nước được làm gì
"Người dân được làm những gì luật không cấm, cơ quan nhà nước chỉ được làm những gì luật cho phép" hiểu cho đúng: thủ tục hành chính chỉ đòi giấy tờ đã được quy định, cán bộ không được tự đặt thêm điều kiện, kinh doanh ngành nghề không thuộc danh mục có điều kiện, quyết định hành chính phải có căn cứ – đúng thẩm quyền – có lý do, quyền được biết thông tin, quyền khiếu nại – khởi kiện (nhắc), công khai – minh bạch – trách nhiệm giải trình; "luật không cấm" cũng có giới hạn (quyền người khác, trật tự công cộng).
10 bài viết